Grunnlov, konstitusjon

No image

I Noreg er nasjonaldagen 17. mai ein grunnlovsdag, sidan vi denne dagen feirar Kongeriket Noregs grunnlov (opphavleg Kongeriget Norges Grundlov) frå 1814. 

Nynorskordboka forklarer grunnlov som «lov som fastset riksskipnaden i eit land». Riksskipnad er det same som statsforfatning eller konstitusjon. Ordet konstitusjon kan tyde det same som grunnlov eller òg femne om såkalla konstitusjonell sedvanerett.

Konstitusjon heitte constitutio i klassisk latin og vart bruka både om sjølve statsskipnaden og om einskilde ordningar, føresegner og påbod. Ordet er ei avleiing av verbet constituere, som kjem av statuere ‘setje opp, få til å stå’, jamfør vårt fastsetje.

Grunnlova står over lovene elles. Ho ligg dessutan under dei. For det første tyder grunnlov ‘fundament-lov’, for det andre er grunnlov så å seie same ordet som grunnlag. På gamalnorsk heitte lov nemleg lǫg, som er fleirtal av lag. Det heng saman med verbet leggje om lag slik konstitusjon heng saman med å setje. Ei lov er truleg opphavleg noko som er (fast)lagt.

V-en i lov har vi frå dansk. På svensk heiter det lag. I eldre nynorsktekstar finn vi forma log, og vi har teke opp att eller halde på g-eni ein del samansetjingar, som lagmann.

I 1814 heitte det Grundlov med nd-, for skriftspråket i landet var den gongen dansk. To hundre år seinare kom den norske skrivemåten med dobbel n på plass i Grunnlova, då Stortinget vedtok ei modernisering av grunnlovsteksten til både bokmål og nynorsk.

 

PS: Hugs at grunnlovsdagen skal skrivast med punktum og liten bokstav, slik: 17. mai.

 

Publisert 15. mai 2018

Del denne siden

Del på Facebook Del på Twitter