Den truande faren = far som trur, eller far(e) som tru(g)ar?

På bokmål er det skilnad på den troende faren og den truende faren. Må begge delar heite den truande faren på nynorsk? Og kjem ein truande far med truslar eller trugsmål?

Svar

Nei. Ein kan framleis skilje mellom

1) truande (= som trur) og
2) trugande
(= som trugar)

Det gjeld altså presens partisipp av desse to orda:

1) å tru – trur – trudde (presens partisipp: truande)
2) å truge – trugar – truga (presens partisipp: trugande)

Sidan 1977 har det vore valfritt å skrive 2) å true – truar – trua. Vel du det, må du òg skrive truande, som blir tvitydig. Det

Lydrett?

Somme kvir seg for å skrive denne g-en fordi dei ikkje har han i uttalen. Men dei fleste har heller ikkje g-en i til dømes haug i talemålet, og mange uttalar eg, meg, deg og så vidare utan g. Dugeleg er eit anna døme. Truande for trugande er altså ikkje så mykje ei tilpassing til talemålet som ei tilnærming til bokmål.

Ein har inga plikt til å nytta lydrette former. Det er eit tilbod. Ein kan velja å bruka det som fungerer tydelegast i skrift, og heller sjå litt stort på samanhengen mellom skrift og tale, slik ein gjer når ein til dømes skriv haug for /hau/.

Tydingsskilje

Her er dei tre moglege tydingane av den truande faren (hos dei som sløyfar g-en):

1) den truande faren (ein far som trur)
2 a) den truande faren (ein far som tru(g)ar)
2 b) den truande faren (ein fare som tru(g)ar)

I eldre nynorsk kunne den truande faren berre tyda (1). Ein skilde slik: 

1) den truande faren
2 a) den trugande faren
2 b) den trugande fåren

Fåre er ute av rettskrivinga. Ein kan framleis skilja slik: 

1) den truande faren
2 a) den trugande faren
2 b) den trugande faren

Bokmål har dette (for dei som skriv å tro, ikkje tru):

1) den troende faren
2 a) den truende faren
2 b) den truende faren

Substantiv

Det å truga heter trussel eller trugsel, eller trugsmål, som har vore det vanlegaste på nynorsk. I ordboka frå 1873 skreiv Ivar Aasen:

Med «mindre rigtigt» meinte han at ordet helst var teke opp frå dansk i denne forma (trussel). Trugsmål stemte derimot med svensk. 

 I avisverda har trussel vorte eit trugsmål eller ein trussel mot trugsmål:

(N-gramtenesta, nb.no.)

 

Del denne siden

Del på Facebook Del på Twitter

Publisert:06.01.2020 | Oppdatert:08.12.2022