Bæret og bærtur

Kvifor seier vi at vi ikkje skjønar bæret? Har det med å vera på bærtur å gjera? Og korleis vart uttrykka til?

Svar

Når vi ikke skjønar bæret, handlar det truleg om at vi ikkje eingong skjønar noko ganske lite, jamfør ikkje å skjøna det grann, ein døyt eller dusta (dust = ‘støv(fnugg)’). 

Jon Michelet har vore ein flittig brukar av dette uttrykket, og han kan ha vore den fyrste som sette det på prent, i Hvit som snø (1980).

Kva tid og korleis bærturen vart ein metafor, er mest uråd å finna ut. Vi kan likevel identifisera ein ny grammatisk bruk fyrste gong i Rogalands Avis (5.7.1958):

Altså: heilt på bærtur. Dømet er godt semantisk òg: Bærplukking på fotballbana er eit slåande bilete på tullete åtferd.

Ein mogleg forløpar for metaforen skimtar vi nedanfor:

(Begge klippa er frå nb.no, men det siste har vi ikkje full tilgang til.)

No kan det godt henda at det å vera på bærtur berre er ein parallell til å vera på viddene eller på jordet, altså mentalt bortreist eller fråverande. Liknande finst i mange språk. Når ein er på (ein verkeleg) bærtur, anten det er på viddene eller i skogen, kan ein òg lett komma på villspor.

 

 

Del denne siden

Del på Facebook Del på Twitter