Å gå (rett) vest

Kvifor seier vi at det går rett vest når noko går gale, altså den vegen høna sparkar?

Svar

To go west har lenge vore nytta i engelsk om å døy (eller å gå sund). Opphavet er truleg den skremmande tanken på å enda der sola går ned (kanskje langt ute i havet). 

Somme kjelder nemner i staden at det er tale om forbrytarspråk for å enda på ein rettarstad i West Midlands i England. Det er uråd for oss å vurdera. Det ville vesten i Amerika kan i alle fall utelukkast, for eit slikt opphav ville ha vore velkjent i den engelskspråklege verda.

Ordlaget skal ha spreidd seg kraftig under fyrste verdskrigen. Truleg har det kome inn i norsk gjennom sjømannsspråket. Tor Myklebost skriv: «Sjøfolk sier aldri om sine bortkomne kamerater at de er ‘døde’. ‘Han gikk vest,’ sier de.» (Nedst på side 61 hos Lise Lindbæk i Tusen norske skip: en antologi over norske sjøfolks innsats i den annen verdenskrig, 1948).

Rett eller beint vest er ei naturleg utviding av vest i norsk, og det har funnest lenge i geografisk tyding.

I gamle dagar heitte det gjerne at noko gjekk nord og ned på norsk. Nede i Danmark går prosjekta heller nedenom og hjem, og i aust åt skogen eller åt helvete, som sjølvsagt òg finst hjå oss. Dei kan elles òg gå i vasken eller det som verre er. Saker og ting kan vidare gå ad undas, til dunders, i hundane og til pises – om det ikkje kort og godt ryk. Det spørst om det finst like mange uttrykk for det at noko går bra.

Del denne siden

Del på Facebook Del på Twitter