Streaming = strøyming eller strauming?

På bokmål er saka grei: to stream = å strømme, og streaming = strømming. Men heiter det å strøyme eller å straume på nynorsk?

Svar

Vi tilrår e-verbet

å strøyme – strøymer – strøymde – har strøymt

framfor a-verbet

å straume – straumar – strauma – har strauma.

Berre spesielt interesserte bør lese teksten nedanfor. Vi har gjort nokre pedagogiske uthevingar.

Kva er problemet?

I norsk har vi ein del parverb, det vil oftast seia eit sterkt verb (døme: flyte – flaut) på den eine sida og eit svakt e-verb med omlyd på den andre sida (døme: fløyte – fløytte). Omlyd er eit eldgammalt fenomen med overgang frå au til øy i rota (som her), eller u > y, o > ø, a > eller å > æ. Hovudmønsteret ved parverb er at det svake verbet tek objekt og så å seie tyder å få det sterke til å skje.

Merk at begge verba i dette tilfellet er svake. E-verbet strøyme har omlyd, medan a-verbet straume er ei enklare avleiing. Kva høver best for to stream?

To stream er eit verb som i denne samanhengen er transitivt, det vil seie at det tek objekt: to stream something. Svake e-verb med omlyd har ein sterk tendens til å vera transitive (når dei er parverb), så slik sett høver strøyme perfekt. Problemet er berre at å strøyme ikkje høver med tendensen; det er intransitivt frå før: Noko strøymer av seg sjølv, det strøymer ikkje noko (eit objekt). Transitiv strøyming er altså ikkje berre ei teknologisk nyvinning, men noko grammatisk uvant.

Å straume i den aktuelle tydinga kan reknast som ei direkte ny avleiing av straum, og har ikkje sterke føringar i transitiv eller intransitiv lei. Men det er grammatisk påfallande at det av to «parverb» som ikkje har omlyd, skal vere det transitive.

Begge verba og bøyingsmåtane kolliderer såleis med innarbeidde mønster på kvar sin måte, men om lag like mykje, og ingen blir totalskadde av det. Difor tilrår vi det som trass alt er vanlegast av dei to, og som såleis sklir mest umerkande inn i målet elles: strøyme – strøymer – strøymde.

Somme har teke i bruk hybriden strøyme – strøymar – strøyma (vel etter mønster av bokmål strømmet/strømma), men den gjer alt endå meir innfløkt, med ein kombinasjon av omlyd og a-ending. Det er litt greiare å ha eit transitivt strøyme attåt dei intransitive enn å innføre eit heilt nytt verb med eit særeige bøyingsmønster.

 

Del denne siden

Del på Facebook Del på Twitter