Da/når i historisk presens

Bør ein bruke da eller når i historisk og dramatisk presens?

Svar

Det tradisjonelle rådet er å bruke da på same måte i historisk presens som i preteritum: om éi hending eller ein samanhengande tidbolk («den gongen da»). Elles er det når som gjeld. 

Etter det tradisjonelle systemet bør ein altså skrive slik:

  • Da Napoleon kjem attende til Paris i 1799, gjer han statskupp.
  • Det norske laget får nytt mot da Carew scorar.

Hovudregelen «den gongen da, kvar gong når» kan følgjast i historisk presens òg. Sjå på desse setningane:

  • Da Mari kjem heim frå jobben (denne måndagen), har Per laga mat.
  • Når Mari kjem heim frå jobben (denne hausten), har Per laga mat.

I tråd med dette skriv Finn-Erik Vinje i Moderne norsk (4. utg. 1987, s. 103):

Likevel er det mange som bryt denne regelen, og det kan vanskeleg kallast feil.

Anna

Om ein held seg til systemet, kan ein godt bruke da i handlingsreferat:

  • Du kan her lese om korleis det går da Peer møter bøygen.

I scenetilvisingar høver det likevel betre med når, sidan eit stykke skal spelast mange gonger.

Somme tider er tidsforholdet heilt ubestemmeleg:

  • Når Peer møter bøygen, bryt Ibsen alle krav til realisme.

Her høver det best med når endå møtet kan sjåast som eit eingongstilfelle.

Del denne siden

Del på Facebook Del på Twitter