Onn

No image

Mange stader i landet har det vore skur(d)onn, tid for å skjera korn og berga det i hus. Dette arbeidet blir i våre dagar gjerne gjort av éin person og ein maskin, men ordet for arbeidet er det same som før.

Norsk Ordbok (2009) forklarer onn som

  1. a hast, skunding, annsemd b arbeidsvilje, iver; uthaldsevne, trott
  2. (ekstra travel tidbolk med) stort årvisst målretta arbeid for fleire personar og med faste  rutinar, tradisjonar

I det gamle bondesamfunnet var året prega av onn (i tyding 2), særleg sommarhalvåret. Mange arbeidsfolk var sysselsette med våronn, slåttonn, høyonn, plogonn, osv. Men òg vinteren hadde sine onner. Juleførebuinga, til dømes, var ei onn som kravde mykje arbeid.

Onn kan opphavleg vera eit ord for haust og innhausting, som det tyske Ernte. På russisk er osen (oсень) ordet for årstida ’haust’. Ein annan og litt fjernare slektning av ordet onn er engelsk to earn ‘tene’. Onn har elles vore sett i samband med ord som ann, annsam og annsemd (travelheit), men kva slags kopling det er mellom orda, er uvisst.

Synonymt med onn (men ikkje i slekt med det) er substantivet vinne, som vi finn att i til dømes vårvinne (våronn) og jernvinne. Verbet vinna har særs mange tydingar, for det har vore nesten synonymt med å gjera. Men tydinga ‘å arbeida’ (nummer 4 her) har kome i bakgrunnen med tida. På Island er arbeidstydinga framleis den vanlege.

 

Sist endra 20. september 2019

Del denne siden

Del på Facebook Del på Twitter