Skriv inn rett form av substantiva.
Når treng vi avløysarord?
Vi ønskjer å finne norske avløysarord fordi dei norske orda er lettare å uttale, og dei føyer seg betre inn i norske grammatiske (mønster). Dessutan gir dei nordmenn klårare (assosiasjon) enn dei utalandske (ord) gjer. For eksempel er ordet manager ulagleg i norsk, sjølv om det har vore brukt i lengre tid og står i norske ordbøker. På grunn av uttalen kjenner folk dette ordet som fremmendt og avstikkande. I slike (tilfelle) burde vi ha laga og teke i bruk eit betre ord.

Men ein treng ikkje investere (kraft) i å lage avløysarord for alt nytt som kjem. Stress har vi ingen (problem) med i norsk. Verbet kråle fungerer også perfekt. Vi uttalar det med norske (lyd), bøyer det på norsk og lagar nye samansette ord med det. Nett som om ordet var eit arveord. Det er vel tvilsamt om det hadde vore noka vinning om det i si tid blei innarbeidd eit beskrivande ord, f.eks. kravlesymje. Det ville vere som å skifte ut hjarte med blodpumpe.

Slik kan ein også tenkje om ordet skanne. Ein kunne laga ord som f.eks. innlysar og lyslesar, og desse orda er i seg sjølve gode. Men dei er lengre. Kan hende var det like godt at vi tok inn det nye ordet i norsk for denne spesielle (søkjeteknikk). Ordet har faktisk vore i bruk i norsk frå 1960-talet. Ordet føyer seg lett inn i norske (bøying) og (ordlagingsmønster) (jf. skannar, skanneteknikk). Einaste (problem) med ordet er at mange ikkje uttaler det med vokalen a. Det har blitt eit problem først og fremst dei siste (år) etter at datateknikken har gjort (skannar) så utbreidde. Mange uttaler ordet skanne slik at det rimar på venne, og somme bruker ein meir engelsk æ-lyd. Det hadde vore ein fordel om (språkvane) her endra seg, slik dei har gjort f.eks. når det gjeld jass, kidnappe osv., som i dag er uttalte med a. Dette (ev. mellombels) problemet er kanskje mindre enn problemet med å byte ut importordet med eit heilt nytt. [---]

Konnotasjonar og metaforar
Norske beskrivande ord har ofte (konnotasjon) (tilleggstydingar) pga. at dei har fått ein spesiell eller avgrensa bruk. For eksempel er biverknad ofte ein uventa eller ubehagelege verknad, som f.eks. av medisinbruk. Det gjer at dette ordet stiller med eit handikap når ein bruker det som avløysar for spin-off. Eit handikap kan sjølvsagt overvinnast, men dersom ein kan finne eit ord som har eit betre utgangspunkt, står ein strategisk sterkare. Sideverknad og følgjeprodukt er nye og heilt nøytrale, og har dermed ein fordel. Men i mange (samanheng) ønskjer ein å uttrykkje noko positivt med spin-off, og da kan f.eks. eit framlegg som knoppskyting eller knoppskott ha meir for seg. Nye (bedrift) som veks opp som ei følgje av ein aktivitet, kan ein dermed omtale som (knoppskyting), (knoppskott), (knoppskottsbedrift) osv. Her kan det nettopp vere ein intensjon å formidle visse konnotasjonar til det fruktbare, og da vil det eine (framlegg) til avløysarord komme betre ut enn dei andre.

Den (kjøkkenmaskin) som har komme inn i mange hus, heiter food processor på engelsk. For nokre år sia var det ei som kom på ordet matmølle i ein idédugnad mellom Språkrådet og eit forlag, og det er blitt brukt i ei lærebok i matlaging. Ordet er spenstig, for det gir ein del (assosiasjon), det er ein leik med fantasien. Men dermed verkar det ikkje heilt stilnøytralt, og ordet har dessverre ikkje fått fullt gjennomslag. Hittil har (forretning) halde seg til dei meir keisame (løysing) kjøkkenmaskin eller matprosessor. Dei orda er heilt gode norske ord, men ikkje nokon dristige (nyskaping). [---]

Mislykka avløysarord?
For ordet offshore (frå 1960-talet) blei det tilrådd frå Språkrådet å bruke (omsetjing) utaskjers, men det har neppe fått stor bruk. Det kan vere fordi dei interessante (eigenskap) ikkje blei godt beskrivne med utaskjers, jamvel om det engelske ordet heller ikkje seier noko meir. At det er knytt noko spesielt til miljøet og arbeidet, får ein ikkje fram med utaskjers. Dermed gjer (filmserie) på (fjernsyn) seg best som Offshore; da markerer ein noko spesielt.

Men det engelske (ord) offshore har heller ikkje blitt fullstendig dominerande, for ein taler like gjerne om (oljeindustri), og dei som arbeider på (plattform), arbeider på olja og reiser uti Nordsjøen på arbeid. Ein uttrykkjer seg altså ofte annleis enn med å bruke offshore eller utaskjers.

Policy blei teke i bruk i norsk i 1961. Det kan lett omsetjast med både 'politikk' og 'politiske retningslinjer', men denne heimlege (omskriving) har enno ikkje greidd å trengje ut att det engelske importordet. For ordet chips kan ein òg finne avløysarord, f.eks. potetlauv og potetgull. Men det ser helst ut til at chipsen har ete seg fast. Kva skal vi da gjere? Det treng ikkje vere noko nederlag, for nye ord i språket treng ikkje vere til skade. Skriv vi pollisy og sjips, er ingen større skade skjedd enn da vi fekk kjeks og sjy; vi kan heller seie at orda har gjort språket rikare.

Ord som norsk godt kan ta opp, kan vi skrive etter det norske ortografiske mønsteret. Norsk språkråd har vedteke (retningslinje) for slik norvagisering, f.eks. at det er aktuelt med norsk skrivemåte berre ved usamansette ord i engelsk. Andre (restriksjon) på dette og (detalj) om korleis ein skal overføre (ord) til norsk ortografi, finn ein på (nettside) http://www.sprakrad.no/import